Etap III - monitorowanie
Równolegle z wyborem zwycięskiego miasta powołana zostanie komisja monitorująco-doradcza złożona z przedstawicieli instytucji wspólnotowych, której zadaniem jest monitorowanie realizacji celów i kryteriów działania oraz zapewnienie wsparcia miastu przygotowującemu się do objęcia tytułu ESK.
W skład komisji wchodzi siedmiu ekspertów nominowanych przez Parlament Europejski, Radę, Komisję i Komitet Regionów. Ponadto zainteresowane państwo członkowskie może mianować obserwatora do powyższej komisji.
Komisja monitorująco-doradcza spotyka się dwukrotnie. Pierwsze posiedzenie ma miejsce dwa lata a drugie osiem miesięcy przed rozpoczęciem obchodów.
Na podstawie sprawozdania wydanego przez komisję monitorująco-doradczą, po drugim jej posiedzeniu Komisja Europejska przyznaje wyznaczonemu miastu nagrodę pieniężną im. Meliny Mercouri w wysokości 1.5 mln euro (kwota ustalona do 2013 roku).
Warunkiem otrzymania nagrody jest spełnienie przez miasto kryteriów ustalonych w decyzji dotyczącej wyboru ESK oraz zaleceń komisji selekcyjnej i komisji monitorująco-doradczej.
